Kazakistan’da “Tüski Format” programı kapsamında girişimcilere 5 milyon tengeye kadar geri ödemesiz malî destek sağlanacak. Program, girişimcilik faaliyetlerini ve yeni iş fikirlerini desteklemeyi amaçlıyor.
Verilen destek, Kazakistan Hükûmetinin 17 Eylül 2024 tarihli 754 sayılı kararına dayanan ve 2026’da güncellenmiş bir devlet desteği. Ancak bu desteğin alınabilmesi için gereken şartlar şöyle:
Esas hedef kitle, resmî sosyal girişimcilik statüsüne sahip işletmeler ve “Bir Köy – Bir Ürün” (One Village One Product-OVOP) programının finalistleri.
Hibe tamamen karşılıksız veriliyor ancak en az %20 oranında eş finansman ve başka yükümlülükler barındırıyor.
Kimler Başvurabilir?
Girişimcilerin hibe desteğine başvurabilmesi için öncelikle aşağıdaki kriterlerden en az birine sahip olması gerekiyor.
Sosyal girişimcilik statüsüne sahip işletmeler: Kazakistan’ın resmî sosyal girişimcilik siciline kayıtlı, büyük işletme sınıfına girmeyen uygun işletmeler bu hibe desteğinden faydalanabilmek için başvurularını yapabilecekler.
“Bir Köy – Bir Ürün” (Одно село – один продукт) finalistleri: Bu program dâhilinde finale kalan proje sahipleri de hibe desteklerinin doğal adayları olarak başvuruda bulunabiliyorlar.
Yerel hammadde ve bölgesel ürün geliştirme programında finalist olmuş uygun küçük ve orta ölçekli işletmeler de yine 5 milyon tengeye kadar verilen hibe desteklerinden faydalanabiliyorlar.
“Bir Köy – Bir Ürün” Programı Nedir?
“Bir Köy – Bir Ürün” programı, Japonya Uluslararası İşbirliği Ajansı (JICA) desteğiyle, Kazakistan Ulusal Girişimciler Odası “Atameken” ve Kazakistan Ulusal Ekonomi Bakanlığı ortaklığıyla yürütülmektedir. Program, kırsal bölgelerdeki yerel kaynakları katma değerli ürünlere dönüştürerek bölgesel kalkınmayı ve özellikle kadın girişimciliğini desteklemeyi hedefler.
Programın Temel Formatı ve Kurumsal Yapısı
Yasal ve Stratejik Çerçeve: Girişimcilik Geliştirme Ulusal Projesi kapsamında yürütülen “Men Kasipker” (Ben Girişimciyim) programının ana bileşenlerinden biridir.
Katılımcı Profili: Esas hedef kitlesi kırsal alanlardaki mikro üreticiler, kooperatifler ve resmî sosyal girişimci statüsüne sahip küçük işletmelerdir. Katılımcıların büyük çoğunluğu (%79’a yakını) kadın girişimcilerden oluşur.
Ürün Odaklılık: Bölgeye özgü, yerel hammaddeler kullanılarak üretilen (keçe, ahşap oymacılığı, geleneksel gıdalar, bitkisel ürünler vb.) ve küresel pazarda rekabet edebilecek özgün ürünler seçilir.
Uygulama ve Seçim Aşamaları (Format Akışı)
Program belirli aşamalardan oluşan yarışma ve eleme formatıyla çalışır:
Bölgesel Seferberlik ve Eğitim: JICA uzmanları ve yerel koordinatörler eşliğinde kırsal bölgelerde yerel kaynakların tespiti yapılır. Girişimcilere ürün geliştirme, kalite kontrol, paketleme, markalaşma ve Kaizen (sürekli iyileştirme) metodolojileri üzerine eğitimler verilir.
Bölgesel Sergiler ve Yarışmalar: Her yıl Kazakistan’ın 20 bölgesinde yerel sergiler düzenlenir. Girişimciler kendi ürünlerini sergiler ve “Kazakistan’ın En İyi Ürünü” yarışması kapsamında değerlendirilir.
Marka Komiteleri ve Finalist Seçimi: Kurulan bölgesel ve ulusal marka komiteleri, ürünün yerelliğini, kalitesini, pazar potansiyelini ve tasarımını inceleyerek “Program Finalistlerini” belirler.
Devlet ve Finansman Desteği: Finalist seçilen başarılı girişimcilere, işlerini büyütmeleri ve ekipman almaları için 5 milyon tengeye kadar devlet hibesi ve finansman desteği sağlanır.
Pazarlama ve Pazara Erişim
Coğrafi İşaretleme ve Markalama: Ürünlerin standart bir kaliteye ulaşması için sertifikasyon, ambalajlama ve logo tasarımı süreçleri profesyonelleştirilir.
Satış Ağları: Seçilen ürünler, büyük şehirlerde (Astana, Almatı vb.) özel “OVOP” stantlarında, yerel dijital platformlarda ve uluslararası fuarlarda sergilenerek satışa sunulur.
